فرنگان در شام و لنگرگاه كشتيهاى آنان است . بندرى است براى هر ناوگان و سفينه‌اى و در بزرگى شباهت به قسطنطنيه دارد و جايگاه بازرگانان مسلمان و مسيحى است كه از گوشه‌وكنار به آنجا مىآيند . كوچه‌ها و خيابانهايش پر ازدحام است . فرنگان در دههء اول قرن ششم هجرى آن را از دست مسلمانان ربودند و مساجدش را به كليسا تبديل و بر فراز آنها صليب برپا كردند . از مسجد آدينه آن شهر ، ساختمان كوچكى در دست مسلمانان است كه غريبان مسلمان براى نمازگزارى در آن گرد مىآيند . « 1 » ياقوت در قرن هفتم هجرى مىنويسد : عكّا اكنون در دست فرنگيان است . « 2 » ابو الفداء مىنويسد : مسلمانان در 690 ق عكّا را از فرنگيان باز پس گرفتند و از آن پس تاكنون ( زمان ابو الفداء ) شهرى ويران است . من در فتح آن شهر حاضر بودم و به فيض جهاد نايل آمدم . « 3 » به نوشتهء حمد الله مستوفى ، نزديك چشمهء عين البقر مشهدى است كه به حضرت امير المؤمنين ، على ( ع ) ، منسوب است . « 4 » ابن بطوطه ، جهانگرد مغربى كه به شام آمده ، در وصف عكّا ( عكّه ) مىنويسد : از راه ساحل به شهر عكّه كه در حال خرابى است رسيديم . عكّه پايتخت فرنگان در شام بود و فرنگان آن را مركز كشتيرانى خود قرار داده بودند . اين شهر شبيه به قسطنطنيه است . « 5 » بيسان « 6 » يا بيت‌شان « 7 » كه نام باستانى آن سكوتوپوليس « 8 » است از قديمترين شهرهاى فلسطين است . اين شهر در ملتقاى دو درّه اردن و يزرعيل واقع و فاصلهء آن تا ناصره ، در شمال غربى ، حدود 29 كيلومتر است . « 9 » نام بيسان شش هزار سال پيش از ميلاد مسيح در عصر كنعانيها ( و در آثار آنان ) به صورت بيت‌شان آمده است . اين نام بيانگر « خداىشان » يا « خانهء سكون » است و يهود اين نامگذارى را از كنعانيها گرفته است . مصريها به رهبرى تحوتمس سوم ( حدود 1479 ق . م ) بيسان را تصرف كردند و ساليان

--> ( 1 ) . سفرنامه ابن جبير ؛ ص 369 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 144 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 261 . ( 4 ) . نزهة القلوب ؛ ص 290 . ( 5 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 59 . ( 6 ) . Baysan ( 7 ) . Beytesan ( 8 ) . Skutopolis ( 9 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 483 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » .